Boekhouder en accountant, je gebruikt de termen misschien door elkaar, maar het zijn twee verschillende beroepen met een net andere rol. Een boekhouder verzorgt je administratie en btw-aangifte, een accountant controleert en certificeert jaarrekeningen en mag dat wettelijk alleen doen als geregistreerd AA of RA. Voor de meeste zzp'ers en kleine bv's draait het verschil vooral om wat je nodig hebt, niet om wat wettelijk verplicht is. Hieronder het overzicht: wat beide rollen inhouden, wanneer een accountant wél verplicht wordt, en wat dat kost.
Boekhouder of accountant: het verschil in het kort
| Boekhouder | Accountant (AA/RA) | |
|---|---|---|
| Titel wettelijk beschermd | Nee, iedereen mag zich boekhouder noemen | Ja, geregistreerd bij de NBA |
| Verwerkt facturen en dagelijkse boekhouding | Ja | Meestal niet zelf |
| Dient btw-aangifte in | Ja | Meestal niet zelf |
| Stelt jaarstukken op | Ja | Ja |
| Controleert en certificeert een jaarrekening | Nee, mag dat wettelijk niet | Ja |
| Verplicht voor de meeste zzp'ers en kleine bv's | Nee | Nee |
| Verplicht bij een middelgrote of grote bv | Niet van toepassing | Ja |
Wat doet een boekhouder?
Een boekhouder houdt je inkoop- en verkoopfacturen bij, koppelt ze aan de juiste btw-categorie en dient namens jou de btw-aangifte in. Aan het eind van het boekjaar stelt hij of zij ook je jaarstukken samen: de balans en de winst-en-verliesrekening waarop je aangifte inkomstenbelasting (of vennootschapsbelasting bij een bv) wordt gebaseerd. "Boekhouder" is geen beschermde titel: iedereen mag zich zo noemen, ook zonder diploma. Kijk daarom bij het kiezen van een boekhouder vooral naar ervaring, referenties en wat er precies in een pakket zit. Lees ook uitgebreider wat een boekhouder precies doet als je twijfelt of je er zelf een nodig hebt.
Wat doet een accountant, en wat betekenen AA en RA?
Een accountant doet in principe alles wat een boekhouder ook doet, met één cruciaal verschil: alleen een accountant mag een jaarrekening controleren en van een goedkeurende verklaring voorzien. "Accountant" is wél een beschermde titel, je mag die pas voeren als je staat ingeschreven in het accountantsregister van de NBA (Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants).
Er zijn twee soorten: de AA (Accountant-Administratieconsulent) en de RA (Registeraccountant). Sinds 2013 vallen beide onder dezelfde beroepsorganisatie en hebben ze grotendeels dezelfde bevoegdheden, maar in de praktijk werkt een AA vaker operationeel en dichter bij mkb-klanten, terwijl een RA vaker de grotere en complexere controleopdrachten doet, zoals bij fusies en overnames.
Wanneer is een accountant wettelijk verplicht?
Dit is waar het verschil tussen boekhouder en accountant er echt toe doet. Een wettelijke accountantscontrole (controleplicht) geldt alleen voor middelgrote en grote bv's: je moet in twee opeenvolgende boekjaren aan minstens twee van deze drie criteria voldoen:
- Balanstotaal van €7.500.000 of meer
- Netto-omzet van €15.000.000 of meer
- Gemiddeld 50 werknemers of meer
Een rekenvoorbeeld. Stel, je bv heeft een balanstotaal van €9 miljoen, een omzet van €12 miljoen en gemiddeld 40 medewerkers in dienst. Je voldoet alleen aan het balanstotaal-criterium; de omzet en het personeelsaantal blijven eronder. Omdat je maar aan 1 van de 3 criteria voldoet in plaats van minimaal 2, val je nog onder "klein" en ben je niet controleplichtig. Pas zodra je bijvoorbeeld ook over de omzetgrens gaat, met minstens twee criteria tegelijk, is een accountantscontrole verplicht.
Voor bijna alle zzp'ers en de meeste kleine bv's komt dit in de praktijk dus nooit aan de orde: een boekhouder is dan voldoende om je administratie, btw-aangifte en jaarstukken te verzorgen.
Wat kost het verschil?
Een boekhouder werkt meestal met een vast maandbedrag of een uurtarief voor de lopende administratie. Een accountantscontrole is een apart, duurder traject: je betaalt voor de controle zelf, los van de administratie die je boekhouder al doet, en dat loopt al snel op tot duizenden euro's per jaar afhankelijk van de omvang van je bedrijf. Voor de meeste ondernemers die geen controleplicht hebben, is dat dus een kostenpost die simpelweg niet nodig is. Bekijk onze actuele tarieven voor boekhoudersdiensten voor een concreet beeld.
Heb je beide nodig?
In de meeste gevallen niet. Zolang je bv niet aan de controleplicht-criteria voldoet, kun je met een boekhouder je volledige administratie, btw-aangifte en jaarstukken laten opstellen. Een accountant komt er pas bij als de wet dat expliciet vraagt, of als je zelf behoefte hebt aan een onafhankelijke controle, bijvoorbeeld bij een bedrijfsovername of om een bank gerust te stellen bij een grote financiering.
Veelgestelde vragen
Mag een boekhouder ook mijn jaarrekening opstellen? Ja, het opstellen van jaarstukken hoort bij het standaardwerk van een boekhouder. Alleen het controleren en certificeren ervan, met een goedkeurende verklaring, is voorbehouden aan een accountant.
Is een accountant altijd duurder dan een boekhouder? Voor losse controlewerkzaamheden wel, omdat het een apart, gespecialiseerd traject is. Voor de dagelijkse boekhouding en aangiftes schakel je sowieso een boekhouder in, met of zonder accountant erbij.
Kan een boekhouder doorgroeien tot accountant? Ja, met een aanvullende opleiding en registratie bij de NBA. Tot die tijd blijft "boekhouder" een onbeschermde titel en "accountant" een beschermde.
Heb ik als zzp'er ooit een accountant nodig? Vrijwel nooit wettelijk verplicht. Sommige zzp'ers schakelen er eenmalig een in bij een grote lening of bedrijfsovername, maar voor de reguliere jaarlijkse cyclus volstaat een boekhouder.
Zo werkt het bij Sophy &Co.
Bij Sophy &Co. krijg je één vaste boekhouder voor je administratie, btw-aangifte en jaarstukken, voor een vast bedrag per maand en maandelijks opzegbaar. Dat bespaart de meeste klanten tot 10 uur per maand aan financiële admin. Valt jouw bv toch onder de controleplicht, dan denken we mee over welke accountant daarbij past, zonder dat je zelf hoeft uit te zoeken wat er precies nodig is.
Meer weten?
Bekijk onze diensten of onze tarieven. Voor het officiële accountantsregister en de AA/RA-titels kun je terecht bij de NBA, de wettelijke grootteclassificatie staat in Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek, en meer over de jaarrekening en deponeringsplicht vind je bij de KVK.